Czym jest obowiązek alimentacyjny i kogo dotyczy?

Obowiązek alimentacyjny jest to obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby kosztów wychowania. Obowiązek ten dotyczy krewnych w linii prostej – czyli zstępnych(dzieci) i wstępnych (rodziców, dziadków), rodzeństwo, a także małżonków.

W jakich sytuacjach należne są alimenty na rzecz małżonka?

W trakcie związku małżeńskiego oboje małżonkowie są obowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek alimentacyjny małżonków nie zawsze wygasa na skutek orzeczenia rozwodu. W określonych sytuacjach małżonek rozwiedziony może być zobowiązany do dostarczania byłemu małżonkowi środków utrzymania. Przesłanki orzeczenia alimentów na rzec byłego małżonka zależne są od tego kto ponosi winę za rozkład pożycia:

• małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia (czyli orzeczono rozwód bez orzekania o winie, z winy drugiego małżonka lub z winy obojga małżonków) znajdujący się w niedostatku może żądać alimentów od drugiego małżonka;
•  jeżeli orzeczono rozwód z wyłącznej winy jednego małżonka, a rozwód pociąga za sobą dla drugiego małżonka istotne pogorszenie sytuacji materialnej, mogą zostać orzeczono alimenty na rzecz małżonka niewinnego, nawet jeśli nie znajduje się on w niedostatku.

W jakich sytuacjach należne są alimenty na rzecz dziecka?

Rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Czy rodzice są obowiązani płacić alimenty na rzecz dziecka w proporcjach 50/50?

Nie, rodzice nie są obowiązani płacić alimentów w równych proporcjach względem dziecka. Przy ustaleniu wysokości alimentów pod uwagę bierze się koszty utrzymania małoletniego i możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego do płacenia alimentów. Istotne jest, że obowiązek alimentacyjny można realizować również poprzez osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka, co również wpływa na zakres alimentów określanych kwotowo. Dlatego też realizacja obowiązku alimentacyjnego to nie tylko uiszczanie określonej sumy pieniężnej do rąk drugiego rodzica, ale też czas spędzony z dzieckiem, opieka nad nim, pomoc w odrabianiu lekcji, zawożenie do szkoły czy na zajęcia dodatkowe i wiele innych.

Zatem wysokość alimentów na rzecz dziecka zależy od tego jakie dziecko ma indywidualne potrzeby, jakie są możliwości majątkowe i zarobkowe rodzica zobowiązanego do alimentacji, a także jaki jest zakres osobistej opieki na dzieckiem. Inaczej będzie wyglądać sytuacja, w której rodzic który na co dzień nie mieszka z dzieckiem ma z nim sporadyczny, nieregularny kontakt, a inaczej, gdy widuje się z dzieckiem regularnie, zapewniając mu tym samym opiekę przez określony czas w miesiącu.

Czy należy uiszczać alimenty na pełnoletnie dziecko?

Nie ma określonej granicy wiekowej, wraz z nadejściem której alimenty na rzecz dziecka przestają być należne. Osiągnięcie pełnoletności nie przesądza o tym, że nie należy płacić alimentów na rzecz dziecka. Alimenty należne są do momentu, w którym uprawniony do alimentów jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Jeśli pełnoletnie dziecko kontynuuje naukę, a co się z tym wiąże nie może podjąć zatrudnienia, obowiązek alimentacyjny rodziców trwa nadal.

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Obowiązek alimentacyjny rodziców względem ich dzieci nie jest ograniczony terminem, a osiągnięcie przez dziecko określonego wieku nie stanowi przesłanki jego uchylenia. Nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego wykształcenia. Zależy on jedynie od tego, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie. W przypadku dzieci, które osiągnęły pełnoletność, należy wziąć pod uwagę, czy dokładają starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się, czy też wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki.

Jak wskazuje Sąd Najwyższy „obowiązek alimentacyjny rodziców obejmuje także pełnoletnie dzieci, które we właściwym czasie, tj. bezpośrednio lub wkrótce po ukończeniu szkoły średniej, studiują na wyższej uczelni. Nie można jednak a priori zakładać, że stacjonarne studiowanie zawsze wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania się studenta przez własną pracę zarobkowa” (Wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 1 października 1998 roku, sygn. akt: I CKN 853/97, LEX nr 1214917.)

Czy alimenty wygasają, kiedy dziecko osiągnie pełnoletność lub skończy naukę?

Należy pamiętać, że obowiązek alimentacyjny nie wygasa samoistnie nawet w przypadku, gdy odpadną przesłanki uiszczania alimentów na rzecz dziecka, np. dziecko zakończy naukę i utrzymuje się samodzielnie. Konieczne jest wówczas uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka.

Jakie czynniki wpływają na wysokość zasądzonych alimentów?

Przesłankami do ustalenia wysokości alimentów są usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz możliwości majątkowe i zarobkowego zobowiązanego.  Ustalając wysokość alimentów bierze się pod uwagę indywidualną sytuację uprawnionego do alimentów, jak i osoby zobowiązanej do ich płacenia. Nie ma określonej granicy wiekowej czy też widełek dotyczących wynagrodzenia osoby zobowiązanej do uiszczania alimentów. Należy pamiętać, że istotne są możliwości zarobkowe a niekoniecznie rzeczywiście uzyskiwane dochody. Oznacza to, że jeśli ktoś nie wykorzystuje w pełni swojego potencjału zarobkowego (np. nie podejmuje zatrudnienia zgodnie z wyuczonym zawodem lub nie podejmuje pracy w ogóle mimo braku obiektywnych przeszkód) sąd weźmie pod uwagę dochód, który taka osoba mogłaby uzyskiwać, gdyby należycie wykorzystała swoje możliwości. Natomiast w kwestii usprawiedliwionych potrzeb dziecka wskazać należy, że nie wszystkie rzeczywiście ponoszone wydatki muszą zostać uznane za usprawiedliwione, zaś usprawiedliwione wydatki nie są tożsame z podstawowymi. Oznacza to, że na wysokość alimentów wpływ mają nie tylko wydatki na wyżywienie, zapewnienie mieszkania czy odzież, ale także wydatki związane z edukacją, organizowaniem czasu wolnego, realizacją indywidualnych pasji, korzystaniem z dóbr kultury.

Pozew o alimenty – gdzie należy go złożyć i co powinien zawierać?

Pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów lub według miejsca zamieszkania pozwanego (wybór należy do osoby składającej pozew, czyli powoda). Osoba dochodząca alimentów zwolniona jest z opłaty sądowej. Pozew w imieniu małoletnich dzieci składa ich przedstawiciel ustawowy (np. rodzic), który reprezentuje dziecko w sprawie o alimenty. W sprawie o alimenty trzeba wykazać przesłanki do ich ustalenia, czyli przede wszystkim:

• fakt, że pozwany jest osobą zobowiązaną do uiszczania alimentów (wskazanie z jakiego tytułu, stopnia pokrewieństwa wynika ten obowiązek, np. załączenie odpisu aktu urodzenia małoletniego dziecka, z którego wynika, że osobą pozwaną jest rodzic dziecka)
• usprawiedliwione potrzeby osoby zobowiązanej do uiszczania alimentów (opisanie kosztów utrzymania powoda w sprawie o alimenty, dokumentacja w tym zakresie).
• możliwości majątkowe i zarobkowe zobowiązanego (fakty związane z konkretną sytuacją osoby zobowiązanej do uiszczania alimentów, tj. fakty dotyczące jej zarobków, wykształcenia, posiadanego majątku).

Poszczególne informacje, które należy wskazać oraz dowody na ich poparcie zależne są realiów konkretnej sprawy o alimenty. W razie wątpliwości warto skonsultować swoją sprawę z prawnikiem do spraw rodzinnych, które dokona analizy konkretnej sytuacji.

Adwokat do sprawy o alimenty – jak może nam pomóc?

Pomoc doświadczonego adwokata w sprawie o alimenty może się okazać kluczowa w uzyskaniu satysfakcjonującego rozstrzygnięcia w sprawie. Adwokat dokona oceny sprawy, wskaże jakie dokumenty warto zgromadzić oraz jakie indywidualne czynniki mają znaczenie w kontekście konkretnej sytuacji. Warto pamiętać, że każda sytuacja jest inna i czasem szczegółowe, drobne informacje mają wpływ na wysokość alimentów.

Adwokat Monika Kocielnik odbywa konsultacje z klientem, przygotowuje i prowadzi sprawy osobiście. Od początku działalności zawodowej adwokat Monika Kocielnik specjalizuje się w sprawach rodzinnych, na koncie mając przeprowadzonych z sukcesem kilkadziesiąt spraw. Adwokat Monika Kocielnik prowadzi sprawy rodzinne w Toruniu oraz na terenie całej Polski.

Jeśli chcą Państwo skorzystać z pomocy prawnej w sprawie o alimenty, zapraszam do kontaktu z prawnikiem rodzinnym Toruń.